Önyargı farkındalığı
Bağlama duyarlılık, çapa etkisi, kayıptan kaçınma: Önyargıları ekiplerinizin kendi oyun hamleleri içinde teşhis ediyoruz.
Davranışsal Ekonomi Enstitüsü
Homo economicus öldü. Yaşasın gerçek insan.
Ekibinizi ders kitabıyla değil, oyunlarla eğitiyoruz. Çünkü insan rasyonel değil — ve bu, işiniz için iyi bir haber.
↓ Deney No. 1 — Ultimatum Oyunu. Teklifi siz yapın, sonucu gerçek insan davranışı belirlesin.
Canlı deney
Ultimatum Oyunu
100 ₺ ikiniz arasında bölünecek. Teklif sizin; karşı taraf kabul etmezse hiçbiriniz bir şey kazanamaz.
Bir teklif seçin — karşı taraf da gerçekten insan.
Dünyanın dört bir yanında, farklı kültürlerde bile insanlar %25'in altındaki teklifleri sıklıkla reddeder. Hesap kazanmak değil, itibarı korumaktır. Homo economicus ise her teklifi kabul ederdi — çünkü onun için sadece kayıplar ve kazançlar vardır.
Yaklaşımımız
Dinlemek değil, oynamak. Anlatmak değil, kaybetmek.
Sunum salonlarında işlenen davranışsal ekonomi, kurgu olarak kalır. Biz çarpıklıkları tahtaya değil, deney masasına yansıtırız: Ekipler ultimatum oyununda reddedilir, dikte oyununda cimrilik yapar, Cohen-Comerforth yaklaşımında peşin yararın tuzaklarına düşer. Böylece önyargı bir teori değil, kendi imzası olur.
Her eğitim bir oyun, her oyun bir ayna. Katılımcı kendi karar veriş biçimini — değilse önyargılarını — masada gözle görülür biçimde izler. Sonrasında Kahneman, Thaler ve Ariely'nin bulgularıyla bu gözlemleri anlamlandırırız. Bu, davranışsal ekonomi öğretiminin en hızlı, en kalıcı yolu.
Bir bölüm okumak yetmez. Ekiplerinize uyarlanmış temalar:
Belirsizlik altında karar
Risk, varyans ve aşırı özgüven. Bir noktadan hangi çizgiye kaçtığınız, aslında kim olduğunuzu anlatıyor.
Yapay zekâ vs. gerçek insan
Makine rasyonel, insan mı? Asıl sorguladığımız şey 'insan' değil, 'rasyonel' tanımıdır. Makinelerin bile bütçe sınırlarını, bağlamları ve önyargıları taşıdığını gösteriyoruz.
Oyunla öğrenme
Ders anlatan değil, oynatan eğitmenler. Kazanılan oyunlar da, kaybedilen oyunlar da bir ders oluyor.
Ek analiz
Yapay zekâ da rasyonel değil.
Homo economicus, sonsuz bilgi işlem gücü ve mükemmel hafızayla ekipmanlı bir hesap makinesidir. Yapay zekâ ilk bakışta bu rolü doldurur — ama bir 'rasyonel' davranışı sınırları olduğunda, bağlamı etkilediğinde ve hatta kendi önyargılarını eğitme verilerinden devraldığında bile, homo economicus tarifine uymadığını görürüz.
Airational Institute, yapay zekâ ve insan rasyonalitesinin ortak çerçevesini araştırır: Her ikisi de bağlamın esiri. Bu üniteyi (ve ilerleyen modülleri) anlaşılır biçimde inceleyip sergiliyoruz — çünkü kendi kararlarınızı daha iyi yapan bir rehber, ancak kendi sınırlarını bilen bir sistemdir.
01
Tatmin edici, maksimize eden değil
Büyük dil modelleri sonsuz değerlendirme yapmaz; bütçe, bellek ve süreyi 'yeterince iyi' bulup durur. Homo economicus ise sonsuz arar — çünkü onun bütçesi yoktur.
02
Çapalanır
Yapay zekânın çıktıları, kullandığı veriye ve verdiği ilk kelimeye çapa olur. Önyargı, makinede de masadadır.
03
Çerçeveye duyarlı
Soruyu nasıl sorduğunuz, yapay zekânın vereceği yanıtı değiştirir. Çerçeve etkisi, ekranın diğer ucunda da çalışır.
Kayıt
Ekibiniz için bir deney tasarlayalım
Yarım günlük atölyeden üç aylık programa kadar: Ekiplerinizin karşılaştığı karar tiplerine uygun oyunlar ve modüller kurguluyoruz. İlk görüşme ücretsiz — belki de önyargılarımızla birlikte.
Deney talep et
Genellikle 24 saat içinde dönüş yapıyoruz. Çünkü bu, bir kayıt sayfası değil, bir söz veriştir.
